Üniversitelerin, öğrencilerini iş hayatına hazırlamak, istihdam kapılarını aralamak için kurmayı tercih ettiği kariyer planlama merkezleri, yeniden yapılanma eşiğinde. Ortadoğu Teknik Üniversitesi Kariyer Planlama Merkezi'nin girişimleri etkili olursa, tüm üniversitelerde bu birimi kurmak zorunlu hale gelecek.
Üniversitelerde kayıt telaşı sürüyor. Yaklaşık 1 milyon 500 bin kişinin arasından sıyrılıp lisans programlarına yerleşen 176 bin 194 üniversiteli, yeni bir dönemin de kapısını aralayacak kuşkusuz. Yeni başlayanlarda heyecan, mezuniyete yaklaşanlarda ise istihdam endişesi had safhaya çıkacak bu yıl. Bu süreçte kapısı en çok çalınan ise üniversitelerin kariyer planlama merkezleri olacak.
Son dönemde hemen her üniversite hem öğrencilerini iş hayatına hazırlamak hem de mezunlarına istihdam olanağı yaratmak için kariyer planlama merkezi kurmaya özen gösteriyor. Bir yandan sayı artıyor bir yandan da sanal ortamda kurulan siteler ile merkezler daha etkin hale geliyor. Ancak, Türkiye İş Kurumu (İş-Kur) Genel Müdürlüğü'nün Ortadoğu Teknik Üniversitesi'ne (ODTÜ) yaptığı uyarı ile ortaya çıkan soru işareti düşündürücü.
ODTÜ'NÜN PROJESİ
İş-Kur'a göre, kariyer planlama merkezleri "özel istihdam bürosu" kapsamına giriyor. Bu nedenle de banka teminat mektubu yatırmaları ve özel istihdam bürosu izni almaları gerekiyor. Aksi halde Resmi Gazete'de de yayımlanan 'Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği'ne göre kapanmaları gündeme gelebilecek.
Sorunu çözmek için çabalayan ODTÜ Kariyer Planlama Merkezi, yeni bir proje üzerinde çalışıyor. Eğer YÖK'ten yeşil ışık yanar ve bu proje gerçekleşir ise kariyer planlama merkezleri her üniversite için 'tercih' değil 'zorunluluk' olacak.
"ÖZEL İSTİHDAM BÜROSU DEĞİLİZ"
Kariyer planlama merkezlerinin, üniversitenin ve verilen eğitimin bir parçası olduğunu bu nedenle özel istihdam büroları olarak kabul edilemeyeceğini savunan ODTÜ Kariyer Planlama Merkezi (KPM) Başkanı, Rektör Danışmanı Prof. Dr. Okan Tarhan, "Deneyimli ODTÜ mezunu istihdam etmek isteyen şirketler, genelde KOBİ'ler, merkezimize başvurarak yardımcı olmamızı istiyor. Bu şirketlerin iş ilanları merkezimizin web sitesine konuyordu. Sorun buradan çıktı. 2004 yılında çıkan özel istihdam bürolarının faaliyetlerini düzenleyen yasaya göre iş ve işçi bulma faaliyetlerinde bulunacak özel istihdam bürolarının, Türkiye İş Kurumu'na tescil olmaları, izin almaları gerekiyormuş. Biz de sitemize koyduğumuz şirket duyuruları nedeniyle iş ve işçi bulma faaliyetlerinde bulunuyormuşuz. Özel istihdam bürosu olarak yorumlanmışız. Bizim de aynı şekilde izin almamız gerekiyormuş" diyor.
ODTÜ mezunlarının yaklaşık yüzde 85'inin iş bulduğunu bunun yüzde 60-65'inin de KPM'nin etkinlikleri sonucu işe yerleştirildiğini vurgulayan Tarhan, şöyle devam ediyor; "Yasanın iş ve işçi bularak bunun üzerinden gelir sağlayan ticari kuruluşlar için çıkarıldığı aşikar. KPM, bu iş ilanlarından ücret almıyor. Ayrıca bu ilanlar sadece ODTÜ mezunlarının şifre ile girebildikleri kapalı bir devre sistemde duyuruluyor. Kimler başvuruda bulundu, kimler işe alındı bizi ilgilendirmiyor. Üniversitelerin görevlerinden birisi hem öğrencilerini hem de mezunlarını kariyerleri açısından yönlendirmek, onları iş yaşamına hazırlamak, firmalar ile buluşturmak. Evrensel boyutta bakarsak bunu yapmamamız büyük bir eksiklik."
İŞ DÜNYASINA YUMUŞAK İNİŞ
Tarhan, tüm üniversitelerde kariyer planlama merkezlerinin kurulması gerektiğine işaret ediyor; "Öğrencilerinizi eğitiyorsunuz, meslek sahibi yapıyorsunuz ve sonra diplomalarını verip, 'Haydi gençler, yolunuz açık olsun bizden bu kadar' deyip uğurluyorsunuz. Bu mezunlar nasıl iş arayacaklarını bilmiyor. Gazetelerin iş ilanlarına bakıyor, kariyer sitelerine özgeçmişlerini gönderiyorlar. Büyük bir kısmı, özgeçmişleri formata uygun olmadığı için ön seçimde, mülakatlara girmeyi başaran adayların çoğunluğu da hazırlıksız olduğundan eleniyor. Bir başka deyişle, iş dünyasının sarp kayalıklarına çarpıyor. İşte üniversitelerdeki kariyer planlama merkezlerinin görevi, mezunlarını bu kayalara çarpmadan iş dünyasına 'yumuşak iniş' yaptırmak."
"YÖK SICAK BAKIYOR"
Tarhan, üniversite rektörlerinin çok büyük bir bölümünün kariyer planlama merkezlerine sıcak baktığını söylüyor ve ekliyor; "En doğru ve kestirme yol, YÖK'ün bir yönetmelik ile üniversitelerde kariyer planlama merkezlerinin kurulmasını sağlaması. YÖK ile yaptığımız temaslarda önerimize sıcak bakıldığı ve üniversitelerde KPM'lerin gereğine inanıldığı izlemini aldık. Nitekim YÖK, üniversitelerde "Özürlü Öğrenci Birimi" kurulmasını geçtiğimiz haziran ayında çıkardığı bir yönetmelik ile zorunlu kıldı. Kariyer planlama merkezlerinin kurulmasını zorunlu kılan bir yönetmeliğin çıkması üniversitelerin bizim karşılaştığımız sorunları yaşamasını da engelleyecektir. Ayrıca, her üniversitenin kariyer merkezi İngiltere örneğinde olduğu gibi, kendi aralarında seçtikleri temsilciler ile bir üst birim oluşturabilir."
ÖZGEÇMİŞ BANKALARI VAR
Kariyer merkezlerinin düzenledikleri etkinliklerin en başında kariyer günleri ve kariyer fuarları geliyor. Kariyer fuarlarının amacı, öğrencilere üniversite yıllarının ilk günlerinden itibaren iş hayatını tanıtmak. Kariyer günlerinin hedefi ise mezunların iş bulmalarına olanak yaratmak.
Merkezlerin özellikle istihdam alanında gücünü artıran ise sanal ortamda kurdukları web siteleri aslında. Bu web adreslerinin bir bölümünde sadece danışmanlık hizmeti sunulurken bir bölümünde de iş arayanlar ile işverenler buluşuyor. Staj olanakları duyuruluyor. Çoğu merkezin web adresinde özgeçmiş bankası bulunuyor. Özgeçmiş yazılırken ya da bir iş görüşmesinde dikkat edilmesi gerekenler anlatılıyor. Yurt dışı eğitim olanakları, kariyer hikayeleri de paylaşılıyor.
BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ: "Ortak bir platform kurulabilir"
Bahçeşehir Üniversitesi Kariyer Merkezi (BÜKAM) Direktörü Fulya Kurter: "Kariyer merkezlerinin birçok çalışması, iş yaşamına hazırlamak, kariyer bilinci geliştirmek, öğrencilerin alternatifleri görmelerini sağlamak gibi ortak özellikler taşıyor. Kariyer merkezi olan her üniversite, bu amaçlar doğrultusunda, farklı yöntemler kullanarak öğrencilerini okul sonrası yaşama hazırlamaya çalışıyor. Bunun yanı sıra doğrudan işe yerleştirme çalışmalarında bulunan üniversiteler de mevcut.Önümüzdeki yıllarda ihtiyacın daha da artmasıyla çoğu üniversitenin bu uygulamaya dahil olacağı kanısındayım. Burada amaç 'özel istihdam bürosu' gibi hareket etmek değil aslında. Eğer bir firma, yeni mezun bir eleman arıyorsa aradığı özelliklere uygun eğitim almış olacağını düşündüğü bir üniversitenin kariyer merkezine de başvurabilmeli. Burada üniversitelerin kariyer merkezlerini özel istihdam bürolarından ayıracak en önemli özellik ise firmalardan hizmeti karşılığı ücret almaması olacaktır. Ayrıca diğer üniversitelerin kariyer merkezleri ile de ortak bir platform oluşturup farklı açılımlar ile pek çok üniversiteliyi hedefleyen organizasyonlar yapılabilir, projeler geliştirilebilir. Bu tür bir girişimi planlıyoruz."
KADİR HAS ÜNİVERSİTESİ: "Farklılaşma sürecine girilebilir"
Kadir Has Üniversitesi Kariyer Merkezi Koordinatörü Yard. Doç. Dr. Müberra Yüksel: "Öğrenci tabanlı ve daha çok gönüllülük esasına göre kurumsallaşan kariyer merkezleri daha verimli ve sürdürebilir oluyor. Son yıllarda üniversitelerin kariyer merkezleri birbirinden farklılaşmak yerine, artan ölçüde birbirine benziyor. Ancak, bu oluşum süreci önümüzdeki yıllarda üniversitelerin farklı hedef kitleleri ve öğrencilerinin çeşitli taleplerine göre farklılaşma sürecine girebilir. Kanımca, farklı öğrenci taleplerine cevap veren ve planlamadan ziyade yetkinlik gelişimini vurgulayan bireysel kariyer yönetimine ağırlık vermek gerek."
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ: "Yoğun rekabetçi ortama yönelik geliştirmeli"
İzmir Ekonomi Üniversitesi Kariyer Yönlendirme Merkezi Sorumlusu Fulya Eltepe: "Her üniversite kariyer merkezlerinin çalışmalarını kendi öğrenci profiline ve ihtiyaçlarına göre yönlendiriyor. Ön lisans, lisans ve yüksek lisans programlarında eğitim veren bölümler, üniversitenin bulunduğu şehir, öğrencisine kattığı donanımlar gibi etkenler göz önüne alınarak çalışmalar planlanıyor. Kariyer merkezleri, öğrencinin eğitim hayatı içerisinde, kendini iş dünyasındaki yoğun rekabetçi ortama yönelik olarak geliştirmesini zorlayan, bu ortamı görmesini sağlayan bir oluşuma giriyor. Vakıf üniversitelerinin açılması ile birlikte iş dünyasına nitelikli mezun vermede rekabet arttı. Bu rekabette her üniversite, öğrencisini iş dünyasına tanıtmak ve onların istediği donanımla mezun etmek zorunda.
Amaç, öğrencileri aynı zamanda mesleki uygulamalara dayalı sistemler ile yetiştirmek ve iş yaşamını tanıtarak eğitim vermek. Kariyer merkezleri, öğrencilerin ihtiyaçlarını doğru tespit edecek ve bir yandan mezun olma bir yandan iş bulma kaygısı içerisinde olan öğrencileri anlayarak destek olacak, doğru yönlendirme yapacak birimler olmalı."
BİLKENT ÜNİVERSİTESİ: "Zorunlu olmalı"
Bilkent Üniversitesi Kariyer Yönlendirme ve İşe Yerleştirme Merkezi Koordinatörü Yıldız Öztürk Balamir: "Merkezimiz, 1988 yılında mezunlarına profesyonel yaşamda kendilerini tanıtabilecekleri, doğru iş ilişkileri kurabilecekleri ortamı hazırlamak, iş dünyasına da geniş bir yelpazede üstün nitelikli insan gücüne ulaşma olanağını sağlamak amacıyla kuruldu. Merkez olarak, öğrencileri iş dünyasına hazırlamanın ve onların iş bulmasına yardımcı olmanın üniversitelerin önemli görevlerinden biri olduğuna inanıyoruz.
Deneyimlerimizi kariyer merkezi kurmayı planlayan diğer üniversiteler ile paylaşıyoruz. Kuruluş çalışmalarında bize danışarak bilgi ve deneyimlerimizden yararlanan bir çok üniversitenin bugün aktif hizmet veren kariyer merkezlerinin çalışmalarını takdirle izliyoruz. Gençlerimizin yaşama ve iş dünyasına donanımlı hazırlanması sadece işveren kuruluşlar için bir kazanç değil, ülkemiz ekonomisine de büyük katkıdır. Üniversitelerde kariyer hizmetlerinin sağlanması büyük bir ihtiyaçtır ve zorunlu olmalıdır."
--------------------------------------------------------------------------------
MERKEZLERİN ADRESLERİ
http://egekariyer.ege.edu.tr/ (Ege Üniversitesi Kariyer Planlama Koordinatörlüğü)
http://www.khas.edu.tr/kariyer/ (Kadir Has Üniversitesi Kariyer Merkezi)
http://www.kpm.metu.edu.tr/ (Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kariyer Planlama Merkezi)
http://kariyer.ieu.edu.tr/ (İzmir Ekonomi Üniversitesi Kariyer Yönlendirme Merkezi)
http://www.ktu.edu.tr/kariyer/index.html(Karadeniz Teknik Üniversitesi Kariyer Planlama Merkezi)http://cpa.atilim.edu.tr/index.htm
(Atılım Üniversitesi Kariyer Planlama ve Mezunlarla İletişim Ofisi)
http://www.bahcesehir.edu.tr/bukam/(Bahçeşehir Üniversitesi Kariyer Merkezi)
http://ikkym.baskent.edu.tr/ (Başkent Üniversitesi İnsan Kaynakları ve
Kariyer Yönlendirme Merkezi)
http://www.bilkent.edu.tr/~dos/kayiyem/index-t.html (Bilkent Üniversitesi Kariyer Yönlendirme ve
işe Yerleştirme Merkezi)
--------------------------------------------------------------------------------
