"Günde bir elma yemek kişiyi sağlıklı kılabilir ama günde bir havuç çalışanlarınızın bağlılığını artırır. Çalışanlarınıza her gün bir havuç vermeyi, yani onları sürekli takdir edip ödüllendirmeyi sakın unutmayın!" diyor ünlü motivasyon gurusu Chester Elton. Zaten Elton'un kitaplarında havuçla bağdaştırıp yer verdiği saptamalar herkesin dikkatini çekiyor. Zira, "Günde Bir Havuç" (A Carrot A Day) adlı kitabıWall Street Journal ve Business Week’in “en çok satanlar”ı arasında. Yaptığı sunumlarda kolay uyarlanabilecek birçok öneri sunan ve kullandığı mizahi dille dinleyicileri sık sık kahkahalara boğan Elton'la motivasyonu, guruluğu ve çalışanları motive etmenin yollarını konuştuk.
Günde bir havucun sadakati artırdığını, havuç diyetindeki çalışanların bir şirketin başarısını artıracağını söylüyorsunuz. Bu nasıl oluyor?
Kuzey Amerika’da yürüttüğümüz bir araştırmada 200 binden fazla çalışanla yüz yüze yapılmış görüşmeleri inceledik. Bir yıl sonra aynı işte kalmak isteyen insanların, müdürlerini tanıdıkları insanlar olarak gördüklerini fark ettik. Bu sadakatin kanıtı. Bu, müdürlerini az tanıdıklarını söyleyen insanlara göre belirgin bir biçimde daha yüksek. Şimdi siz bu data Kuzey Amerika’dan diyebilirsiniz ve bu doğru ama bu seyahatte öğrendiğimiz bir şey var; “Hangi dilde olursa olsun teşekkür etmek iyi iştir.”
Kitaplarınız çok satıyor, görüşleriniz birçok kez New York Times ve Wall Street Journal gazetelerinde yer aldı. Başarınızın kaynağı nedir?
Bana göre başarının nedeni insanların yaptıkları iyi işlerin karşılığında takdir edilmek istemesi. Genellikle robotları değil, insanları yönettiğimizi unutuyoruz. Biz çalışanlarımıza saygıyla yaklaşırsak, onlar da bizim müşterilerimize saygıyla yaklaşır. Eğer biz çalışanlarımıza değer verirsek, çalışanlarımız da işlerine değer verir. Bu iş hayatında klasik bir kazan-kazan yöntemidir.
Performans ödüllendirme işlemi nasıl çalışıyor?
En iyi uygulamalar son derece açık bir metoda sahip: Ölç-Değerlendir-Dizayn Et-Eğit-Uygula. Başarınızı ölçümleyebileceğiniz iyi yöntemlere sahip olduğunuzdan emin olun. Sonra durumunuzu değerlendirin. Neyi değiştireceksiniz, neyi kullanmaya devam edeceksiniz? Kurum kültürünüze uygun program oluşturmanız lazım. Eğitim bu işin kalbi. Yöneticilerinize programı ne şekilde kullanacaklarını ve bundan ne şekilde sorumlu olduklarını anlatmanız gerek. Sonra programı lanse edin ya da uygulamaya alın. Bu noktada işi eğlenceye dönüştürebilir ve heyecan yaratabilirsiniz. Akabinde ölçümlemeye devam edin, istediğiniz sonuçlara ulaşana kadar gerekiyorsa bazı düzeltmeler yapın. DHL Express bu programı doğru uygulayan şirketler arasında en güzel örneklerden biri.
Performans ödüllendirmenin en iyi şekilde uygulanması için basit prensipler var mı?
El yazısı ile yazılmış bir teşekkür notu bile çok şey değiştirebiliyor. Bu günlerde e-mail kullanımı bizi kişiselleştirmekten biraz koparıyor gibi. İnsanların özel ve kişisel bir not yazmaya vakit ayırması çok hoşuma gidiyor. Teşekkür etmek çoğu zaman takdir edilir. Ama teşekkür ederken genelleme yapmadan daha spesifik olmak insanlara verdiğiniz önemi gösterir ve karşınızdakinin bunu hissetmesini sağlar. Bunlar herkesin yapabileceği iki şeydir.
Birçok ülkede konferanslar verdiniz. Neler gözlemlediniz?
Bugüne kadar gittiğim her ülkenin performans ödüllendirme ve motivasyon ile ilgili kendine özgü bir takım uygulamaları var. Kuzey Amerika’nın bu alanda öncülük ettiğini düşünmekle birlikte, artık bütün ülkelerin bu konu üzerinde çalıştığını, yani çalışan sadakatini sağlamak ve onları motive etmek için uğraştığını görüyorum. Bu konu artık yerel olmaktan çıktı ve global bir konu haline geldi.
Şirketler, motivasyona bu alandaki guruluğa yaklaşımı nasıl?
Bu görüş şirketlerde yoğun olarak benimseniyor. Her geçen gün daha fazla şirketin kendi organizasyonuna en kalifiye çalışanları katma ihtiyacı artıyor. Bir çalışana ödediğiniz maaş önemlidir ama çalışma şartları ve ortamı da bir o kadar önem teşkil ediyor. Çalışanlarına iyi koşullar sağlayan ve aynı zamanda bizim tabirimizle "Havuç Kültürü" (Carrot Culture) ortamı yaratan şirketler rakiplerinin çok ötesinde performans gösterebilir. En başarılı olan şirketlere baktığımızda, iş yerinde pozitif ve üretici ortamları desteklemek ve onların oluşumuna katkı sağlamak isteyen üst düzey yöneticileri görebiliriz.
Şirketlere motivasyonlarını artırmaları için ne önerirsiniz?
Kendinize nasıl davranılmasını istiyorsanız karşınızdaki kişiye de öyle davranın. Onların zamanlarına ve onların ailelerine ne kadar değer verdiğinizi bildiklerinden emin olun.
Siz kendinizi nasıl motive ediyorsunuz?
Dört tane güzel çocuğumun ve muhteşem eşimin yüzüne bakarım...
